Kategori: Makaleler

İlk Türk Tarikatının Kurucusu ve Ekonomik Perspektif Kaynakların kıtlığı ve seçimlerin sonuçlarını düşündüğümüzde, toplumların dini ve sosyal yapılarının sadece manevi bir boyutu olmadığını fark ederiz; ekonomik etkileri de oldukça belirgindir. İlk Türk tarikatının kurucusu olarak bilinen Ahmet Yesevi’yi bu bağlamda ele almak, yalnızca tarihsel bir inceleme değil, aynı zamanda ekonomik analiz açısından da ilginçtir. Yesevi’nin yaşamı ve öğretileri, bireylerin ve toplulukların kaynak kullanımı, üretim tercihi ve toplumsal refah üzerinde derin etkiler yaratmıştır. Mikroekonomi Perspektifi: Bireysel Kararlar ve Fırsat Maliyeti Mikroekonomik bakış açısıyla Ahmet Yesevi’nin etkisi, bireylerin fırsat maliyetleri ile şekillenen karar mekanizmalarında görülür. Yesevi’nin öğretileri, dünyevi kazanç ile manevi kazanç…

Hidrojen Depolamak Neden Zor? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifi İstanbul’un kalabalık caddelerinde yürürken veya metrobüste sıkışık bir şekilde işe giderken aklıma hep enerji konuları geliyor. Sokakta gördüğüm sahneler, hidrojen teknolojisinin yalnızca mühendislik sorunu olmadığını, aynı zamanda toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle de doğrudan ilişkili olduğunu gösteriyor. Hidrojen depolamak neden zor? sorusu teknik bir sorunun ötesinde, farklı sosyal grupların yaşamlarını nasıl etkilediğini anlamak için de önemli bir çerçeve sunuyor. Günlük Hayatta Hidrojenin Zorlukları Geçen hafta metrobüste karşılaştığım bir sahne aklıma geldi: Genç bir kadın işten dönerken, hidrojenle çalışan bir otobüsün duraklardan geçişini izliyordu. Yanındaki yaşlı bir adam, “Bunlar…

Helyumla Şişirilmiş Balon Kaç Gün Dayanır? Gerçekten Ne Kadar Süre Uçuşta Kalır? Helyumla şişirilmiş balonların ne kadar süre havada kalacağı sorusu, her birimizin aklını zaman zaman kurcalayan bir şeydir. Çocukken, özellikle doğum günlerinde ya da özel etkinliklerde gördüğümüz o balonlar, sanki birer sihirli nesneymiş gibi gözümüze hitap eder. Peki, gerçekten bu balonlar ne kadar dayanıyor? Helyumun etkisi nedir? Balonlar neden bir süre sonra yere düşer? Belki de birçoğumuzun fark etmediği, ama merak ettiğimiz bu soruya cevap arayacağız. Helyum Balonlarının Temelleri: Helyum Nedir ve Nasıl Çalışır? Helyum, doğal bir gaz olup, renksiz, kokusuz ve son derece hafif bir elementtir. Bilimsel olarak,…

Helen İsmini Koymak Caiz midir? Küresel ve Yerel Açıdan Bir Değerlendirme Bursa’nın sakin sokaklarında yürürken, son zamanlarda bir arkadaşımın kızına “Helen” ismini koyma kararı hakkında sohbet ettiğimizi hatırlıyorum. Helen ismi kulağa hoş gelse de, içimde bir soru belirmişti: Acaba bu isim caiz mi? Çünkü biliyoruz ki, bir ismin caiz olup olmaması, sadece anlamına değil, kültürel ve dini algılara da bağlıdır. Helen ismini koymak, özellikle İslam kültürüne sahip bir aile için doğru bir tercih mi? Bu yazıda, hem Türkiye’deki hem de dünya çapındaki farklı kültürlerde “Helen” isminin nasıl algılandığını ve caiz olup olmadığını derinlemesine inceleyeceğiz. Helen İsmi: Kökeni ve Anlamı Helen…

İşçinin 40 Günden Fazla Rapor Alması: Hukuki Perspektif İçimdeki mühendis böyle diyor: “Tam sayısal veriler ve mevzuat üzerinden gitmeliyim.” Türkiye’de işçi sağlığı ve iş güvencesi yasaları oldukça net çizgilerle düzenlenmiş durumda. İşçi 40 günden fazla rapor alırsa ne olur sorusu, işveren-işçi ilişkisinde hem hukuki hem mali boyutları olan bir durum olarak karşımıza çıkıyor. 4857 sayılı İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanunu çerçevesinde, işçinin hastalık raporu süresi belirli sınırları aşarsa işverenin sorumlulukları değişiyor. Kısa süreli raporlar (10 gün ve altı) genellikle işveren tarafından ödenir; ancak işçi raporu 40 günü aştığında işverenin doğrudan ödeme sorumluluğu Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) devrediliyor. SGK, işçinin…

Müşterek Methal: Geçmişi Anlamanın Bugünü Aydınlatan Anahtarı Tarih, yalnızca geçmişi anlatmakla kalmaz; bugünü anlamak ve geleceği yorumlamak için de bir ayna işlevi görür. Müşterek methal kavramı, Osmanlı hukuk ve sosyal hayatının derinliklerinde şekillenen, hem toplumsal hem de siyasal bir olgudur. Bu kavramı tarihsel perspektiften incelemek, toplumların kolektif hafızasının nasıl oluştuğunu ve karar mekanizmalarını anlamak için kritik bir araç sunar. 1. Müşterek Methal’in Kökenleri Müşterek methal, Arapça kökenli “müştarek” (ortak) ve “methal” (örnek, ölçü) kelimelerinin birleşiminden oluşur. Osmanlı literatüründe bu terim, özellikle fetvalar, vakfiye ve şer’i mahkeme kararlarında, toplumun ortak yararını ve adaletin ölçütlerini belirleyen bir kavram olarak yer alır. Örneğin,…

Çarpım Tablosunu Kim Buldu? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Çarpım tablosu, ilk bakışta çocukluk yıllarımızda okulda öğrendiğimiz ve büyük ihtimalle en hızlı unuttuğumuz matematiksel bir araç gibi görünse de, gerçekte toplumsal, kültürel ve tarihsel boyutları olan bir konudur. Çarpım tablosunu kim buldu sorusunun cevabı, aslında sadece bilimsel bir bilgi arayışından ibaret değildir. Bu soru, tarihteki bilginlerin, toplulukların ve bu toplulukların geçmişten bugüne kadar edindikleri haklar ve rollerin nasıl şekillendiğiyle de yakından ilgilidir. Sivil toplumda çalışan bir kişi olarak, her gün sokakta, toplu taşımada, işyerimde etrafımdaki insanların hayatlarına bakarken, bu tür soruların toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal…

Ultrason Otizme Sebep Olur Mu? Giriş: Ultrasonun Gücü ve Sınırları Bebeğini bekleyen birçok anne, hamilelik sürecinde düzenli olarak ultrason muayenelerine girmeyi alışkanlık haline getirir. Bu muayeneler, hem bebeğin gelişimini takip etmek hem de sağlıkla ilgili olası problemleri erkenden tespit etmek için çok önemlidir. Ancak son zamanlarda, bazı çevrelerde ultrasonun bebek sağlığına zarar verebileceği, hatta otizm gibi gelişimsel bozukluklara yol açabileceğiyle ilgili endişeler de dile getirilmeye başlandı. Peki, ultrason gerçekten otizme neden olabilir mi? Bilimsel literatür ne diyor, ve bu konuda yapılan araştırmalar neler gösteriyor? Gelin, bu önemli konuyu bilimsel bir gözle, ama herkesin anlayabileceği şekilde inceleyelim. Ultrason Nedir ve Nasıl…

Kahve Falı ve Siyasetin Gölgeleri: Analitik Bir Bakış Bir fincan kahvenin telvesinde gezinen şekiller, ilk bakışta sıradan bir ritüel gibi görünebilir. Ancak bir siyaset gözlemcisi için, bu sembolik okuma deneyimi, güç ilişkilerini, toplumsal düzeni ve yurttaşın konumunu düşündüren bir metafor haline gelir. Kahve falı çevirirken söylenenler, aslında iktidarın görünmeyen yüzlerini, kurumların işleyişini ve ideolojilerin birey üzerindeki etkilerini irdeleyen bir düşünsel laboratuvar gibidir. Her çizgi, her gölge, toplumun dinamiklerini yorumlamaya açılan bir pencere olabilir. İktidar ve Fincanın Derinlikleri Kahve falı çevirirken genellikle “gelecekten ne bekliyorsun?” veya “hayatında neler değişecek?” soruları sorulur. Bu sorular, siyaset bilimi açısından bakıldığında iktidarın birey üzerindeki görünür…

Meydancı İmalat Nedir ve Ne İş Yapar? Meydancı imalat… Adını ilk duyduğumda, ben de diğerleri gibi “Bu ne ya?” diye sormuştum. Ancak, kısa süre sonra aslında çok da yabancı olmadığımız bir sektörün içinde olduğunu fark ettim. Meydancı imalat, belirli ürünlerin (genellikle büyük çaplı, genellikle inşaat ve altyapı sektörüne yönelik) tasarım, üretim ve montaj süreçlerini kapsayan bir iş dalı. Bu işin kalbinde, aslında hem çok fazla iş gücü hem de oldukça spesifik bilgi ve deneyim var. Fakat, genel bir bakışla, çoğumuz bu sektörü ne kadar anlıyoruz? Biraz tartışalım, biraz da eğlenelim. Meydancı İmalatın Güçlü Yönleri Endüstriyel Katkı ve İleriye Dönük Yatırımlar…