Batikon Diğer Adı Nedir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
İstanbul’da sokaklarda yürürken, toplu taşımada bir yerden bir yere giderken, işyerinde veya sosyal medyada sürekli duyduğum bir kelime var: Batikon. Birçok kişi için “Batikon” yalnızca bir kıyafet markası, bir tasarım akımı veya moda dünyasının bir parçası olarak algılanabilir. Ancak bu kelime, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında düşündüğümüzde çok daha derin ve etkileyici bir anlam taşır. Peki, Batikon’un diğer adı nedir? Gelin bunu toplumsal yapılar, toplumsal cinsiyet normları ve sosyal eşitsizlikler açısından ele alalım.
Batikon’un Diğer Adı: Konformizm ve Normalleşme
Batikon kelimesi, aslında Türkiye’deki bazı kesimlerde baskın olan, belirli bir stilin ya da normun yerleşmesini simgeliyor. Bir markadan ya da moda akımından çok, Batikon’un “diğer adı” aslında toplumsal normlara uyma zorunluluğu, yani konformizm. Örneğin, İstanbul’un merkezi semtlerinde veya işyerlerinde, özellikle iş kıyafetlerinde Batikon tarzı baskın bir şekilde kendini gösteriyor. Toplumsal olarak belirlenmiş olan “olman gereken kişi”yi sembolize ediyor.
Birçok kişi sokakta, özellikle de ofis hayatında, belirli bir stilin kendisini kabul ettirip yerleşmesi için toplumun kabul ettiği sınırlar içinde kalmak zorunda hissediyor. Batikon, tek tip, düzenli ve herkesin görünüş olarak benzer olduğu bir dünyayı işaret ediyor. Oysa bu, çeşitli kimliklerin ve bireysel özgürlüklerin önündeki büyük bir engel. İnsanlar, özgürce giyinme ve kendilerini ifade etme hakkını çoğu zaman sadece özel günlere bırakabiliyor.
Toplumsal Cinsiyet ve Batikon: Kadınlar, Erkekler ve Bu Üçüncü Cins
Toplumda toplumsal cinsiyet normları, erkeklerin ve kadınların hangi kıyafetleri giymesi gerektiğine dair sıkı kurallar koyar. Batikon, bir şekilde bu cinsiyetçi kalıpları pekiştiren bir mecra olabilir. Kadınlar için “elegan” ve “zarif” giyinmek, erkekler içinse “güçlü” ve “resmi” olmak gerekir. Her ikisinin de katı bir biçimde “diğerinden farklı” olma yükümlülüğü vardır.
Günlük hayatta gördüğüm çok sayıda örnek, Batikon’un toplumsal cinsiyet eşitsizliğini besleyen bir araç haline geldiğini gösteriyor. Örneğin, toplu taşımada gözlemlediğim birkaç durum var. Çalışan bir kadının, sadece işine odaklanmaya çalışırken çevresindeki herkesin ona bakışlarını hissetmesi, kılık kıyafetinin her hareketini “yakışıklı” ya da “güzel” olmak için tasarlanması gerektiğini hissetmesi. Erkekler için de durum farklı değil; “güçlü” olmak adına bazen vücutlarını şişirerek baskın bir imaj yaratmaya çalışıyorlar. Batikon’un diğer adı burada bir “toplumsal cinsiyet baskısı”na dönüşüyor.
Birçok alanda, bu tip “baskın” biçimler, insanların kendilerini tanımlama biçimlerini engelliyor. Hangi rengi giymeniz gerektiği, hangi stilin kabul edilebilir olduğu, hatta hangi bedenin ya da kalıbın hoş olduğu konusunda bir dizi toplum tarafından dayatılan normla yaşıyoruz.
Çeşitlilik ve Batikon: Toplumun Herkes İçin Mi Geçerli?
Batikon, çeşitlilikle de ilgili bir meseledir. Bunu, tüm insanların “aynı” olması gerektiği bir düzene dönüştürmek, heterojen bir toplumun çok sesliliğini yitirmesi anlamına gelir. İstanbul’un farklı semtlerinde, farklı sosyo-ekonomik grupların bir arada yaşaması, kültürel çeşitliliğin zenginliğini hissettiren bir durumdur. Ancak Batikon gibi markaların ve stillerin baskın olması, aslında bu çeşitliliği daraltan, homojenleştiren bir yapıyı körükler.
Günlük hayatta çok çeşitli etnik kökenlerden, sınıflardan, yaş gruplarından, farklı cinsel kimliklerden insanlarla karşılaşıyoruz. Ancak, Batikon’un önerdiği “normal” ya da “güzel” görünüş, çoğu zaman bu çeşitliliği dışlar. Kendini ifade etme hakkı, yalnızca belirli bir kesim için geçerli hale gelir. Moda, çoğunlukla “bunu giymelisin” ya da “şöyle görünmelisin” gibi kalıplar dayatarak, bireylerin kendilerini özgürce ifade etmelerini engeller.
Sosyal Adalet ve Batikon: Adaletin Yansıması mı?
Sosyal adalet açısından, Batikon ve buna benzer akımlar, güç ve zenginliğin simgeleri haline gelebilir. Toplumda, kıyafetleriyle öne çıkan bireylerin bazen maddi ya da toplumsal avantajları olduğu algısı oluşur. Örneğin, sokakta ya da bir işyerinde bir kişinin çok pahalı bir markayla giyinmiş olması, ona “başarılı” ya da “saygın” bir imaj kazandırabilir. Bu, toplumda sosyal eşitsizlik yaratır. Çünkü düşük gelirli, alt sınıf bireyler ya da farklı kültürlerden gelen insanlar, Batikon’un idealize ettiği görünüme erişemezler. Dolayısıyla, Batikon gibi markalar aslında toplumsal hiyerarşiyi daha da derinleştiren birer sembol haline gelir.
Sosyal adalet, sadece eşit haklara sahip olmakla ilgili değil, aynı zamanda kendimizi ifade etme biçiminde de eşit olmayı gerektiriyor. Her bireyin giyinme özgürlüğü, şıklık ya da güzellik anlayışına sahip olması gerekir. Batikon’un diğer adı belki de “sosyal eşitsizlik”tir.
Sonuç: Batikon, Diğer Adıyla Bir Toplumsal Refleksiyon
Batikon, aslında giyinme özgürlüğümüzü, toplumsal cinsiyet rollerini, çeşitliliği ve sosyal adaleti gözler önüne seren bir olgudur. Toplumsal baskılar, bu tarz markaların ve görünüşlerin arkasında yatan güçleri anlamamıza yardımcı olabilir. Bu tür akımlar, bazen bizi hem toplumsal normlara hem de kişisel kimliklerimize karşı sorgulamaya iter. Bir kıyafet markasının ötesinde Batikon, aslında her birimizin içindeki “olman gereken kişi”yi sorgulayan bir uyarı olabilir.