Lokma Tatlısına Yumurta Konulur Mu? Tarihten Günümüze Bir Tatlı Hikayesi
Geçen akşam, ofisten dönerken bir arkadaşımın sosyal medya paylaşımlarına denk geldim. Lokma tatlısının fotoğrafı, üstüne de bir not düşülmüş: “Yumurtasız lokma, eksik kalır!” İçimden bir soru geçti: Lokma tatlısına yumurta gerçekten konulur mu? Hadi bunu biraz daha derinlemesine inceleyelim. Çünkü bu tatlı, yıllardır sofralarımızda yerini alıyor ama içindeki malzemeler hakkında bazen kafalar karışabiliyor.
Lokma Tatlısı: Gelenekten Bugüne
Lokma tatlısı, geçmişi Osmanlı İmparatorluğu’na kadar dayanan, geleneksel bir tatlı. Hem bayramlarda hem de sokak satıcılarında karşılaştığımız bu tatlının, aslında kökeni çok eski zamanlara dayanıyor. Tatlı, ilk olarak Yunanistan’da “loukoum” adıyla biliniyor, ama zaman içinde Osmanlı İmparatorluğu’ndan tüm bölgelere yayılmış. Bizim kültürümüzde ise, özellikle İstanbul sokaklarında, sıcak, çıtır çıtır lokmalar, hepimizin aklında yer etmiştir.
İlk zamanlar lokma, un, su ve şekerin basit birleşimiyle yapılırken, zamanla tarifteki malzemeler değişti. İşte, bu değişimlerden biri de yumurtanın tatlıya eklenmesiydi. Hatta İstanbul’da bazı lokmacılar, yumurta koymanın tatlının lezzetini arttırdığını savunuyorlar. Gerçekten de yumurtalı lokma mı, yumurtasız mı daha lezzetli? Bunu tartışırken, kendi mutfağımda da birkaç deneme yapma şansı buldum. Ne de olsa, akşamları yazdığım blog yazılarında bazen tarifler de yer alır.
Yumurtalı Lokma: Fark Yaratır Mı?
Şimdi bir yandan düşünüyorum; bazı tatlılar var, mesela kabak tatlısı ya da sütlaç, yumurtayla yapılan versiyonlarının çok daha lezzetli olduğu düşünülür. Lokma tatlısı da belki bu kategoriye girer mi? Yumurta, tatlıya hem yoğunluk hem de daha yumuşak bir kıvam kazandırıyor. Birçok kişi, lokmanın hamurunun gevrekliğini seviyor ama bir yandan da yumurtanın o kremamsı dokusunun da hoş bir etkisi olduğunu düşünüyor. Fakat her mutfakta olduğu gibi, bazen basitlik de mükemmel sonuçlar doğurur. Lokma, en basit haliyle de harika olabilir.
Tabii ki, lokmanın tarifine yumurta eklenmesi, sadece tatlıyı yapacak kişinin tercihiyle alakalı bir mesele değil. Her bölgenin kendi gelenekleri, lokma tarifinde farklı malzemelere yer verir. Mesela, bazı yerlerde sütlü lokmalar daha yaygınken, bazı yerlerde şerbeti biraz daha yoğun tutarak tatlıyı yapıyorlar. Bu da demek oluyor ki, İstanbul’daki bir lokma tatlısı ile Ege bölgesindeki bir lokma tatlısı arasında bazı farklar olabilir.
Bir İçsel Sorgulama: Neden Yumurta?
Burada bir durup düşünmek gerek. Neden her tatlıya, her yemeğe yumurta eklenmesi gerektiği düşünülüyor? Gerçekten de bazen aşırıya kaçabiliyoruz. Mesela benim mutfakta en sevdiğim işlerden biri de denemeler yapmak, farklı malzemeleri bir araya getirip, ne kadar yaratıcı olabileceğimi görmek. Ancak tatlıda denemeler yaparken, geleneksel tariflerin de önemli olduğunu unutuyoruz. Hani şu “bazı şeylere dokunma” dediğimiz tarifler vardır ya, işte onlar! Lokma tatlısı da tam olarak bu kategoride yer alıyor. Belki de basit ve saf haliyle en güzelidir.
Bugün ve Yarın: Lokmanın Geleceği
Gelecek hakkında konuşmak gerekirse, bu geleneksel tatlının, zamanla nasıl bir değişim geçireceğini kimse kestiremez. Belki de lokma tatlısı, yumurtalı tariflerle daha da popüler olacak. Ama bir şeyi biliyorum: İstanbul sokaklarında, her sabah taze taze pişen, altın sarısı, çıtır çıtır lokmalar her zaman sevilmeye devam edecek. Bu sokak lezzetinin değişip değişmeyeceği, zamanla belli olacak ama bana kalırsa, o geleneksel, basit, yumurtasız hali de hala en çok tercih edilen olacak.
Bir de, lokma tatlısının sıradan bir tatlı olmaktan öteye geçip, toplumsal olaylarla ilişkilendirilmesi hep ilgimi çekmiştir. Mesela, bir düğün ya da bayramda dağıtılan lokmalar, o anı özel kılmak için tercih edilir. İşte o zaman lokmanın anlamı biraz daha derinleşir. Sadece bir tatlı olmanın ötesinde, sosyal bağları kuvvetlendiren, insanları bir araya getiren bir sembol haline gelir. Belki de yumurtalı lokmaların bu kadar sevilmesinin sebeplerinden biri de, onların içine o kadar çok şey katılmasıdır: mutluluk, sevinç ve paylaşılan anılar.
Sonuçta Lokma: Yumurta Olur Mu, Olmaz Mı?
Sonuç olarak, lokma tatlısına yumurta konulur mu sorusunun cevabı, tamamen kişisel bir tercih meselesi. Kimisi için, tatlının dokusu ve lezzeti tam da yumurtayla buluştuğunda en iyi hale gelirken, kimisi içinse klasik ve basit tarif daha değerli. İstanbul sokaklarında hala en çok tercih edilen lokmaların yumurtasız olduğuna eminim. Ama belki de zamanla, lokmanın içindeki yumurta oranı artar, belki de tadı daha da zenginleşir. Kim bilir? Bir şey net: Lokma, hangi şekilde olursa olsun, hep sevilen bir tatlı olmaya devam edecek.